องค์การจัดการน้ำเสีย กระทรวงมหาดไทย

หัวข้อเนื้อหา

ความเป็นมาขององค์การจัดการน้ำเสีย

   องค์การจัดการน้ำเสีย (อจน.) เป็นรัฐวิสาหกิจ สังกัดกระทรวงมหาดไทย จัดตั้งขึ้นตามพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งองค์การจัดการน้ำเสีย เมื่อวันที่ ๑๕ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๓๘ ด้วยเหตุผลที่ว่า ปัญหาน้ำเสียในพื้นที่ลุ่มน้ำเจ้าพระยาตอนล่าง ได้ทวีความรุนแรงมากขึ้น ประกอบกับ การแก้ไขปัญหาน้ำเสียต้องดำเนินการอย่างต่อเนื่อง ดังนั้น องค์การจัดการน้ำเสีย (อจน.) จัดตั้งขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์ตามพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งองค์การจัดการน้ำเสีย พ.ศ. ๒๕๓๘ และปรับปรุงแก้ไขเพิ่มเติม ในปี พ.ศ. ๒๕๔๐ และปี พ.ศ. ๒๕๔๘ ปรากฏในมาตรา ๖ (หน้า ๔) คือ “การจัดให้มีระบบบำบัดน้ำเสียรวมสำหรับการบำบัดน้ำเสียภายในเขตพื้นที่จัดการน้ำเสีย และการให้บริการรับบริหารหรือจัดการระบบบำบัดน้ำเสีย ทั้งในและนอกเขตพื้นที่จัดการน้ำเสีย รวมทั้งบริการหรือกิจการต่อเนื่องที่เกี่ยวกับการจัดการน้ำเสียอย่างมีประสิทธิภาพในเชิงเศรษฐกิจ” โดยวัตถุประสงค์เพิ่มขึ้นจากเดิม คือ มีการให้บริการหรือจัดการระบบบำบัดน้ำเสีย ทั้งในและนอกเขตพื้นที่จัดการน้ำเสียเพื่อให้ อจน. มีอำนาจครอบคลุมในการจัดการระบบบำบัดน้ำเสียให้กับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นซึ่งมีระบบอยู่แล้ว สามารถเดินระบบได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่ง “เขตพื้นที่จัดการน้ำเสีย” หมายความว่า พื้นที่ในเขตกรุงเทพมหานคร จังหวัดนครปฐม จังหวัดนนทบุรี จังหวัดปทุมานี จังหวัดสมุทรปราการ และจังหวัดสมุทรสาคร และพื้นที่อื่น ตามที่คณะรัฐมนตรีกำหนด โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา ตามมาตรา ๓ (หน้า ๒)

ความรับผิดชอบต่อสังคมขององค์การจัดการน้ำเสีย

   ความรับผิดชอบต่อสังคมขององค์กร (Corporate Social Responsibility: CSR) หมายถึง การดำเนินธุรกิจภายใต้หลักจริยธรรมและการกำกับที่ดีควบคู่ไปกับการใส่ใจและดูแลรักษาสังคมและสิ่งแวดล้อม เพื่อนำไปสู่การพัฒนากิจการอย่างยั่งยืน รวมถึงการปฏิบัติตามคำมั่นสัญญาขององค์กรอย่างต่อเนื่องในการดำเนินกิจการโดยใช้พื้นฐานของจริยธรรมเข้ามาเป็นเครื่องมือในการพัฒนากิจการควบคู่ไปพร้อมกับการพัฒนาคุณภาพชีวิตในการทำงาน คุณภาพชุมชนท้องถิ่นและสภาพสังคมโดยรวม แนวทางการดำเนินงานด้านความรับผิดชอบต่อสังคมขององค์การจัดการน้ำเสีย องค์การจัดการน้ำเสีย ในฐานะที่เป็นหน่วยงานภาครัฐองค์กรหนึ่งใส่ใจในคุณภาพของสังคมโดยรวมได้เล็งเห็นถึงแนวทางการดำเนินงานขององค์การจัดการน้ำเสียในการผสมผสานการดำเนินกิจการเพื่อความเติบโตของธุรกิจควบคู่ไปกับการสร้างประโยชน์ให้กับสังคมโดยรวม จึงได้กำหนดแนวทางในด้านงานด้านความรับผิดชอบต่อสังคมขององค์การจัดการน้ำเสียขึ้น โดยมีหลักสำคัญ ดังนี้

– องค์กรภาครัฐที่ใส่ใจในคุณภาพชีวิตของประชาชน และเสริมสร้างชุมชนให้เข้มแข็งอย่างยั่งยืน
– องค์กรภาครัฐที่เป็นผู้ผลักดัน และประสานความร่วมมือในการจัดการน้ำเสีย เพื่อประโยชน์อย่างยั่งยืนและคุณภาพที่ดีของชุมชน

วิสัยทัศน์
“ บริหารจัดการน้ำเสียชุมชน ให้ได้มาตรฐาน และยั่งยืน ภายในปี 2569 ”
ค่านิยมองค์กร
มุ่งมั่นผลสัมฤทธิ์ จิตบริการ เชี่ยวชาญในหน้าที่
วัฒนธรรมองค์กร
เป็นองค์กรที่มีความรับผิดชอบต่อสาธารณะ และเน้นให้บุคลากรขององค์กรเป็นทรัพยากรที่มีค่าที่สุด
พันธกิจ
1.จัดให้มีระบบบำบัดน้ำเสียรวมสำหรับการจัดการน้ำเสียภายในเขตพื้นที่จัดการน้ำเสีย
2.การให้บริการรับบริหารหรือจัดการระบบบำบัดน้ำเสียทั้งในและนอกเขตพื้นที่จัดการน้ำเสีย
3.บริการหรือกิจการต่อเนื่องที่เกี่ยวข้องกับการจัดการน้ำเสียอย่างมีประสิทธิภาพในเชิงเศรษฐกิจ

แผนวิสาหกิจองค์การจัดการน้ำเสีย พ.ศ. 2560–2564

ประกอบด้วย 4 ยุทธศาสตร์ 9 กลยุทธ์

ยุทธศาสตร์ที่ 1 การบริหารจัดการน้ำเสียอย่างบูรณาการ
– กลยุทธ์ที่ 1 การจัดการน้ำเสียในพื้นที่ลุ่มน้ำวิกฤติ

ยุทธศาสตร์ที่ 2 การเพิ่มประสิทธิภาพการจัดการน้ำเสียองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
– กลยุทธ์ที่ 2 การฟื้นฟู พัฒนา และบริหารจัดการระบบบำบัดน้ำเสียขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
– กลยุทธ์ที่ 3 การจัดการน้ำเสียตามแนวพระราชดำริ
– กลยุทธ์ที่ 4 การนำน้ำเสียที่ผ่านการบำบัดแล้วนำกลับมาใช้ประโยชน์ใหม่
– กลยุทธ์ที่ 5 การพัฒนาการบริหารการเงินที่มั่นคง

ยุทธศาสตร์ที่ 3 การพัฒนางานวิจัยและนวัตกรรมการจัดการน้ำเสีย
– กลยุทธ์ที่ 6 การพัฒนานวัตกรรมการจัดการน้ำเสีย
– กลยุทธ์ที่ 7 การพัฒนาองค์กรสู่การเป็นหน่วยงานดิจิทัล

ยุทธศาสตร์ที่ 4 ธรรมาภิบาล และการบริหารจัดการที่ดี
– กลยุทธ์ที่ 8 การบริหารจัดการองค์กรตามหลักธรรมาภิบาล
– กลยุทธ์ที่ 9 การพัฒนาองค์กรแห่งการเรียนรู้และการเสริมสร้างภาพลักษณ์องค์กร

อำนาจหน้าที่

   ตามพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งองค์การจัดการน้ำเสีย พ.ศ.๒๕๓๘ (มาตรา ๖)กำหนดให้ อจน. มีวัตถุประสงค์ในการจัดให้มีระบบบำบัดน้ำเสียรวมสำหรับการบำบัดน้ำเสียภายในเขตพื้นที่จัดการน้ำเสียและการให้บริการหรือรับบริหารหรือจัดการระบบบำบัดน้ำเสีย ทั้งในและนอกเขตพื้นที่จัดการน้ำเสีย รวมทั้งบริหารหรือกิจการต่อเนื่องที่เกี่ยวกับการจัดการน้ำเสียอย่างมีประสิทธิภาพในเชิงเศรษฐกิจ

นโยบายองค์กร

   ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา อจน. ยังไม่มีโอกาสได้ดำเนินงานหลักตามวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้ใน พระราชกฤษฎีกา เนื่องจากภาวะเศรษฐกิจของประเทศประสบปัญหาวิกฤตเป็นระยะๆ ทำให้การดำเนินงานต่างๆ ที่ต้องใช้เงินทุนสูงถูกชะลอโครงการตลอด แต่อย่างไรก็ตาม อจน. มีความมุ่งมั่นในการปฏิบัติหน้าที่ในฐานะหน่วยงานของรัฐที่ต้องแก้ไขปัญหามลพิษทางน้ำของประเทศ โดยได้เข้าไปทำหน้าที่ช่วยเหลือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการบริหารจัดการระบบบำบัดน้ำเสียที่รัฐบาลได้สร้างไว้แล้วในพื้นที่ต่างๆ ให้สามารถใช้งานได้ตามวัตถุประสงค์อย่างมีประสิทธิภาพคุ้มค่ากับค่าใช้จ่ายที่รัฐบาลได้ลงทุนไป ทำให้ปัญหามลพิษทางน้ำ โดยรวมของประเทศได้รับการแก้ไขในระดับหนึ่ง อีกทั้ง อจน. ยังได้พัฒนาองค์กรให้มีความพร้อมที่จะรองรับงานในการจัดให้มีระบบบำบัดน้ำเสียรวม ตามวัตถุประสงค์ของการจัดตั้งองค์กร เพื่อให้การแก้ไขปัญหาน้ำเสียบรรลุผลตามเจตนารมณ์ ของการจัดตั้งองค์การจัดการน้ำเสีย ซึ่งจะส่งผลให้ประชาชนได้รับประโยชน์สูงสุดต่อไป โดยมีเป้าหมายดังนี้
1) วางแผนพัฒนาและจัดทำยุทธศาสตร์การจัดการน้ำเสีย เพื่อนำไปสู่ความสมดุลและยั่งยืน รวมทั้งผลักดันยุทธศาสตร์การจัดการน้ำเสียของประเทศให้เกิดผลในทางปฏิบัติ และมีระบบการติดตามประเมินผลที่มีประสิทธิภาพ
2) เป็นองค์กรที่มีประสิทธิภาพสูงสามารถให้บริการข้อมูลข่าวสาร สร้างความรู้ความเข้าใจต่อสาธารณะชนเกี่ยวกับการจัดการน้ำเสีย รวมทั้งมีระบบเทคโนโลยีสารสนเทศที่มีประสิทธิภาพ

3) น้ำเสียได้รับการบำบัดมีคุณภาพได้ตามมาตรฐานของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมรวม 285.00 ล้านลูกบาศก์เมตร

– ปี พ.ศ.2560 54.00 ล้านลูกบาศก์เมตร
– ปี พ.ศ.2561 55.50 ล้านลูกบาศก์เมตร
– ปี พ.ศ.2562 57.00 ล้านลูกบาศก์เมตร
– ปี พ.ศ.2563 58.50 ล้านลูกบาศก์เมตร
– ปี พ.ศ.2564 60.00 ล้านลูกบาศก์เมตร

4) ส่งเสริม เผยแพร่ ให้ความรู้ ความเข้าใจด้านการจัดการน้ำเสียต่อภาคีเครือข่ายการพัฒนา

5) เพิ่มขีดความสามารถในการจัดการระบบบำบัดน้ำเสียทั้งในพื้นที่และนอกพื้นที่อย่างบูรณาการ

โครงสร้างองค์การจัดการน้ำเสีย

การกำกับดูแลกิจการที่ดี

   องค์การจัดการน้ำเสีย ยึดมั่นการบริการจัดการตามหลักการกำกับดูแลที่ดี มีความโปร่งใส ตรวจสอบได้ เกิดความเป็นธรรมต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกกลุ่มการกำกับดูแล องค์การจัดการน้ำเสีย (อจน.) เป็นรัฐวิสาหกิจด้านสาธารณูปการที่มุ่งเน้นด้านการบริหารจัดการด้านสิ่งแวดล้อมทางน้ำให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด ภายใต้การบริหารจัดการองค์กรด้านนโยบายการกำกับดูแลที่ดีตามหลักธรรมาภิบาลด้วยความโปร่งใส เป็นธรรม อันเป็นการเสริมสร้างการมีศักดิ์ศรี ของการเป็นหน่วยงานภาครัฐ พร้อมทั้งสร้างความไว้วางใจและศรัทธาจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกภาคส่วน นโยบายการกำกับดูแลกิจการที่ดีของ อจน. ได้มุ่งเน้นหลักสำคัญเรื่องการรับผิดชอบและความสำนึกในหน้าที่การปฏิบัติต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ความโปร่งใส การสร้างมูลค่าเพิ่ม การส่งเสริมพัฒนาการกำกับดูแลและจรรยาบรรณที่ดีรวมทั้งการมีส่วนร่วมโดยมีแนวทางปฏิบัติที่ดีครอบคลุมการบริหารงานสำคัญในทุกด้านขององค์กรเพื่อให้เป็นไปตามหลักธรรมาภิบาล อจน. จึงได้ประกาศเจตนารมณ์และความมุ่งมั่นในการให้คณะผู้บริหารและผู้ปฏิบัติงานทุกคนในองค์กรพึงยึดถือนโยบายการกำกับดูแลที่ดีเป็นจรรยาบรรณในการปฏิบัติงานเพื่อให้เกิดผลประโยชน์สูงสุดต่อองค์กร อันจะเป็นปัจจัยสู่ความสำเร็จในการดำเนินงาน ขององค์กรสืบต่อไป หลักสำคัญของการกำกับดูแลที่ดีอันเป็นมาตรฐานสากล 7 ประการที่ อจน. ยึดถือเป็นหลักสำคัญในการดำเนินนโยบายการกำกับดูแลที่ดี ได้แก่

1. การรับผิดชอบต่อการปฏิบัติหน้าที่ Accountability
2. ความสำนึกในหน้าที่ด้วยขีดความสามารถและประสิทธิภาพที่เพียงพอ Responsibility
3. การปฏิบัติต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสียโดยสุจริต Equitable Treatment
4. ความโปร่งใส Transparency
5. การสร้างมูลค่าเพิ่มก่องค์กร Value Creation
6. การส่งเสริมและพัฒนาการกำกับดูแลและจรรยาบรรณที่ดี Ethics
7. การมีส่วนร่วม Participation

ทิศทางและนโยบายขององค์กร

1. ส่งเสริมคุณภาพชีวิตและสิ่งแวดล้อม ในพื้นที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ทั่วประเทศ โดยแบ่งเป็น 3 ส่วน คือ

1.1 เขตพื้นที่ลุ่มน้ำวิกฤติ ซึ่งประกอบด้วย พื้นที่ลุ่มน้ำเจ้าพระยาตอนล่าง และพื้นที่ ลุ่มน้ำท่าจีนตอนล่าง
1.2 ระบบบำบัดน้ำเสียของชุมชนทั่วประเทศในพื้นที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จำนวน 101 แห่ง
1.3 เพื่อแก้ไขปัญหาความเสื่อมโทรมของสิ่งแวดล้อมที่บั่นทอนความเป็นอยู่ของประชาชนบริเวณใกล้เคียงพื้นที่ตามโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ

2. สนับสนุนการแก้ไขปัญหาวิกฤติภัยแล้งและการขาดแคลนน้ำตามแนวนโยบายของรัฐบาล โดยพัฒนารูปแบบที่เหมาะสมในการนำน้ำเสียที่ผ่านการบำบัดแล้วมาใช้ประโยชน์ใหม่ (Reclaim Water) และเป็นการลดปริมาณน้ำทิ้งสู่แหล่งน้ำธรรมชาติหรือแหล่งน้ำสาธารณะ อีกทั้งเป็นการเพิ่มศักยภาพและโอกาสการเข้าถึงการใช้น้ำอย่างมีประสิทธิภาพ

3. พัฒนาองค์กร และสมรรถนะบุคลากร เพื่อให้เป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้และสอดคล้องกับหลักธรรมาภิบาล

4. ปรับปรุงภาพลักษณ์องค์การจัดการน้ำเสีย เสริมสร้างความรับผิดชอบต่อสังคม (CSR) ควบคู่กับการสร้างเครือข่ายการมีส่วนร่วมของประชาชนในพื้นที่ที่ดำเนินการ

5. รักษาสิ่งแวดล้อมของแหล่งน้ำและสุขภาพในชีวิตประจำวันของประชาชน

6. ปรับปรุงกฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับ ที่เกี่ยวข้องกับภารกิจขององค์การจัดการน้ำเสีย ให้มีความเหมาะสมและสามารถดำเนินงานได้ตามวิสัยทัศน์ พันธกิจ และเป้าประสงค์ขององค์การจัดการน้ำเสีย

7. ส่งเสริมการวิจัยและสร้างนวัตกรรมด้านการจัดการน้ำเสีย เพื่อวางรากฐานการพัฒนา ในระยะยาว ขับเคลื่อนไปสู่การเป็นองค์กรที่มั่นคง มั่งคั่ง และยั่งยืน ตามนโยบายรัฐบาล “ประเทศไทย 4.0”

พระราชกฤษฏีกา

พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งองค์การจัดการน้ำเสีย

   องค์การจัดการน้ำเสีย (Wastewater Management Authority: WMA) เป็นรัฐวิสาหกิจ สังกัดกระทรวงมหาดไทย จัดตั้งขึ้นตามพระราชกฤษฎีจัดตั้งองค์การจัดการน้ำเสีย เมื่อวันที่ ๑๕ สิงหาคม ๒๕๓๘ ด้วยเล็งเห็นว่า ปัญหาน้ำเสีย ในพื้นที่ลุ่มน้ำเจ้าพระยาตอนล่างได้ทวีความรุนแรงและมีความเสื่อมโทรมมากขึ้น ประกอบกับการแก้ไขปัญหาต้องมีการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง อีกทั้งในการจัดการน้ำเสียอยู่ในความรับผิดชอบของหลายหน่วยงาน ขาดการบูรณาการ การแก้ไขอย่างเป็นรูปธรรมและไม่มีความเป็นเอกภาพ ดังนั้น การจัดตั้งองค์การจัดการน้ำเสีย จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นองค์กรดำเนินการจัดให้มีระบบบำบัดน้ำเสียรวมสำหรับการบำบัดน้ำเสียในเขตพื้นที่จัดการน้ำเสีย รวมทั้งบริการหรือกิจการต่อเนื่องที่เกี่ยวกับการจัดการน้ำเสียอย่างมีประสิทธิภาพเชิงพาณิชย์